50 NĂM THỜ CÚNG TỔ TIÊN

    By Linh mục Trăng Thập Tự Tháng 11 03, 2014 2439

    50 NĂM THỜ CÚNG TỔ TIÊN

     

    Năm nào, chúng ta cũng cử hành thánh lễ ngày 2/11 cầu cho người quá cố. Riêng năm nay có một nét đặc biệt là cử hành kỷ niệm 50 năm Tòa Thánh chấp thuận cho người Công giáo Việt Nam áp dụng nghi thức cổ truyền của dân tộc để diễn tả lòng hiếu kính đối với người đã khuất.

    Hoàn cảnh truyền giáo thế kỷ XVII có nhiều phức tạp, đã khiến một số nhà truyền giáo ngộ nhận, cho rằng việc thờ cúng Tổ tiên ở Việt Nam là một tôn giáo.

    1. Nhiu vng rng khi cúng l gia tiên, gia ch phi đc nhng li thn bí rt t m. Tht ra, ngưi ta ch thì thm nhng câu nói t phát chân thành. Nhiu vng ch "l" trong l gia tiên có cái ý nghĩa nguyên thy ca nó là "các quy tc ca các l nghi tôn giáo". Tht ra, các "l" ch là nhng cách ng x trong cuc sng. Chúng nêu rõ cách ng x ngưi ta phi có trong nhà, ngoài ph, triu đình, các l hi.

    Lý do mnh nht khiến Giáo hi đi đến ch không chp nhn nghi thc th cúng T tiên c truyn, chính là vì nhiu ngưi tin rng vong hn ca nhng ngưi chết trong các bài v, và ngưi ta ghi rõ "đây là nơi ca hn (ông A, bà B)", cách riêng là trong tm la đt trưc bài v, đưc gi là "hn bch", thưng là tm la đã ph trên khuôn mt ngưi hp hi và đưc cho là hn đã nhp vào đó. Tuy nhiên đó ch là tin tưng sai lc ca nhng ngưi kém hiu biết. Theo nhng gii thích chính thng ca các nhà nho, các bài v ch có mc đích duy nht là đ nhc nh ngưi sng tưng nh nhng ngưi đã khut.

    Có nhng nhà truyn giáo cho rng vic th cúng Ông Bà là mt tôn giáo nhưng li có nhng nhà truyn giáo khác khng đnh rng ngưi Vit không bao gi xem T tiên ca h là "nhng v thn", cũng không bao gi xem cha m h là "nhng v thn tương lai". Đã đành là có bàn th dành cho T tiên và T tiên là đi tưng ca mt s phng t nhưng phng t này chng là gì khác hơn mt phng tng nh, khác vi s th Tri. Do đó h kết lun ngay rng s th cúng T tiên không phi là mt tôn giáo theo nghĩa đen ca t này (Chúng ta vn thưng đưc nghe tr li như sau: "Chúng tôi ch th cúng ông bà ch không theo đo nào c."). Hơn na, khi truyn bá s th cúng này, ngưi xưa nhm thiết lp nhng mi liên h xác thc gia nhng ngưi sng và nhng ngưi chết, cng c s liên đi gia các thế h và phát huy k lut xã hi, tc là ch vì nhng mc tiêu xã hi và chính tr ch không h có ý tưng tôn giáo nào.

    2. Thế nhưng trong thc tế, đi vi nhiu ngưi, các nghi l dành cho T tiên cũng dn dn mang thêm mt ý nghĩa tôn giáo. Ngưi ta đi đến ch th T tiên như thn thánh, và có khi dành cho T tiên mt tâm tình th phưng tuyt đi như th phưng Thiên Chúa. Chính đây là điu không th nào đi đôi vi giáo lý Kitô giáo. Ch có mt Thiên Chúa đc nht và chân tht. Không th th bt c th to nào như Thiên Chúa đưc.

    Nghi l th cúng ông bà các thế k trưc qu tht có b lây nhim mt s tin tưng sai lc đáng ngi. Chng hn, tin rng hn ông bà vng ca cúng. Ngưi ta s rng không cúng tế thì hn ngưi chết s đói khát, không đt vàng mã thì hn ngưi chết không có tin tiêu. Nhng tin tưng sai lc như thế không th đi đôi vi giáo lý Kitô giáo.

    Ngoài ra còn có nhng mê tín khác.

    3. Vi hoàn cnh y, các nhà truyn giáo đã tranh lun hết sc nghiêm túc qua nhiu năm, mt bên cho rng nhng sai lc trên đây có th điu chnh đưc, mt bên cho là khó lòng thay đi đưc não trng ca dân chúng. Cui cùng, đ bo đm cho nim tin ca tín hu đưc tinh ròng, năm 1742, Giáo hi đã quyết đnh rng ngưi Công giáo Á Đông, bao gm Vit Nam, Trung Hoa, Nht Bn, Triu Tiên, ch đưc tôn kính T tiên theo cách Giáo hi quen làm, ch không đưc th cúng theo hình thc c truyn đa phương. Giáo hi quyết đnh như vy mc dù biết đó là mt chn la phi tr giá đt, rt bt li cho công cuc truyn giáo. Trưc khi có quyết đnh y, s ngưi hưng ng Đo Chúa ti Vit Nam càng lúc càng đông, c đến trong triu đình vua Lê cũng có nhiu ngưi theo Đo. Vic cm th cúng T tiên theo li cũ đã khiến ngưi ta ty chay tôn giáo mi, thm chí đã thành mt trong nhng lý do bin minh cho các cuc bách hi ca nhà Tây Sơn, nhà Nguyn và chiến dch Văn Thân. Đã hn vic cm th cúng nói đây có phn do ng nhn nhưng dù sao nó cũng cho thy đc tin Kitô giáo phi là mt chn la quyết lit đến mc nào.

    4. Mãi gn 200 năm sau, khi Đo Hiếu không còn b ng nhn là mt tôn giáo và nhng tin tưng sai lc cũng không còn là chuyn chung ca qung đi qun chúng, ngày 8-12-1939, Tòa Thánh đã công b mt hun th chp thun cho ngưi Công giáo Trung Quc đưc th cúng ông bà theo li xưa. Ri 25 năm sau đó, ngày 20-10-1964, hun th y đưc áp dng cho tín hu Vit Nam, tính đến nay là tròn 50 năm. Vi thông cáo ca HĐGMVN năm 1965, nhng ch dn ca hun th y đã chính thc đi vào cuc sng ca ngưi Vit Công giáo.

    Nhiu hành vi c ch xưa kia ti Vit Nam, có tính cách tôn giáo, nhưng nay vì s tiếp xúc vi bên ngoài và vì tâm tình, tp quán đã thay đi nhiu, nên ch còn là nhng phương cách biu l lòng hiếu tho tôn kính đi vi T tiên và các bc anh hùng lit sĩ. Nhng c ch, thái đ, nghi l có tính cách thế tc, lch s và xã giao đó, Giáo hi Công giáo chng nhng không ngăn cm mà còn mong mun và khuyến khích cho nó đưc din t bng nhng c ch riêng bit ca mi nưc, mi x và tùy theo trưng hp. Chng hn như treo nh, hình, dng tưng, nghiêng mình bái kính, trưng hoa đèn, t chc ngày k, gi...

    Đng thi, vì có nhim v bo v đc tin Công giáo đưc tinh tuyn, Giáo hi không th chp nhn cho ngưi giáo hu có nhng hành vi c ch, hoc t nó, hoc do hoàn cnh có tính cách tôn giáo trái vi giáo lý mình dy. Vì thế, các vic làm có tính cách tôn giáo không phù hp vi giáo lý Công giáo (như bt c l nghi nào biu l lòng phc tùng và s l thuc ca mình đi vi mt th to nào như là đi vi Thiên Chúa), hay nhng vic d đoan rõ rt (như đt vàng mã), hoc c hành nhng nơi dành riêng cho vic tế t ca mt tôn giáo khác... thì giáo hu không đưc thi hành và tham d. Trong trưng hp bt đc dĩ, ch đưc hin din mt cách th đng như đã n đnh trong giáo lut.

    K nim 50 năm mt s kin quan trng ca lch s Giáo hi Công giáo Vit Nam, đc gi nào quan tâm mun tìm hiu thêm, xin mi đc quyn sách đính kèm: 50 NĂM TH CÚNG T TIÊN. Sách in hin cũng có bán ti các hiu sách Công giáo Sài Gòn.

    Vic th cúng t tiên theo li xưa có th đưc tưng trưng bng ba cây nhang. Nhang là mt sáng kiến tài tình ca kinh nghim tâm linh phương Đông. Gia nghĩa trang lng gió, gi cho ngn nến khi tt tht khó, nhưng nhang thì khác. Trên cánh đng mc v ca Hi thánh Vit Nam hôm nay cũng thế, Gió Thánh Thn đang thi rt l, có th khiến nến b tt nhưng nhang s càng lúc càng hng lên ánh la trm m.

    Nguồn: ttmucvusaigon.org

    Rate this item
    (0 votes)
    © 2018 Chương Trình Chuyên Đề Giáo Dục. Designed By JBosS

    Please publish modules in offcanvas position.